I. Häzirki üýtgeşiklik
Om kanunyna görä, tok I, U woltaž we R garşylyk arasyndaky gatnaşyk I = U/R deňdir. Motorlarda R garşylyk (esasan stator garşylygy we rotor garşylygy) adatça köp üýtgemeýär, şonuň üçin U woltažynyň peselmegi gönüden-göni I tokunyň ýokarlanmagyna getirýär. Dürli görnüşli motorlar üçin tok üýtgemeleriniň aýratyn görnüşleri tapawutlanyp biler.
Aýratyn alamatlar:
DC motory: Çotgasyz DC motorlary (BLDC) we çotkaly DC motorlary üçin, naprýaženiýe peselende we ýük üýtgewsiz galanda, tok ep-esli artar. Sebäbi motoryň asyl çykyş momentini saklamak üçin has köp tok gerek bolýar.
Özgertme tokly motor: Asinhron motorlar üçin, naprýaženiýe pese gaçanda, motor awtomatiki usulda ýüke laýyk gelmek üçin tizligini peseldýän hem bolsa, ýük agyr ýa-da çalt üýtgeýän ýagdaýlarda, tok ýene-de ýokarlanyp biler. Sinhron motorlar üçin, naprýaženiýe pese gaçanda we ýük üýtgewsiz galanda, nazaryýet taýdan tok üýtgemegi möhüm däl. Şeýle-de bolsa, ýük artsa, tok hem artar.
II. Moment we tizlik üýtgemeleri
Momentiň üýtgemegi: Naprýaženiýeniň peselmegi, adatça, hereketlendirijiniň momentiniň peselmegine getirýär. Moment tok we magnit akymynyň köpeltmesine gönüden-göni proporsional bolany üçin, naprýaženiýe peselende, tok artsa-da, magnit akymy ýeterlik däl naprýaženiýe sebäpli peselip biler, bu bolsa momentiň umumy peselmegine getirýär. Şeýle-de bolsa, käbir ýagdaýlarda, meselem, DC hereketlendirijilerinde, tok ýeterlik derejede artsa, magnit akymynyň azalmagynyň öwezini belli bir derejede dolduryp, momenti deňeşdirme boýunça durnukly saklap biler.
Tizligiň üýtgemegi: AC motorlary, esasanam asinhron we sinhron motorlar üçin, naprýaženiýeniň peselmegi tizligiň peselmegine gönüden-göni getirýär. Sebäbi motoryň tizligi elektrik üpjünçiliginiň ýygylygy we motoryň polýuslarynyň sany bilen baglanyşyklydyr we naprýaženiýeniň peselmegi motoryň elektromagnit meýdan güýjüne täsir edýär we şonuň bilen tizligi peseldýär. DC motorlary üçin tizlik naprýaženiýe bilen gönüden-göni proporsionaldyr, şonuň üçin naprýaženiýeniň peselmegi tizligiň degişlilikde peselmegine sebäp bolýar.
III. Netijelilik we ýylylyk öndürmek
Netijeliligiň peselmegi: Naprýaženiýeniň peselmegi motoryň netijeliliginiň peselmegine getirer. Motor pes naprýaženiýede işleýän wagty, çykyş kuwwatyny saklamak üçin has köp tok gerek bolýar. Tokuň artmagy motoryň mis we demir ýitgileriniň artmagyna getirer we şeýdip umumy netijeliligi peselder.
Gyzgynlygyň ýokarlanmagy: Tokuň artmagy we netijeliligiň peselmegi sebäpli, motor iş wagtynda has köp gyzgynlyk öndürýär. Bu diňe motoryň könelmegini we aşynmagyny çaltlaşdyrman, eýsem gyzgynlykdan goraýjy enjamyň işjeňleşdirilmegine sebäp bolup, motoryň durmagyna sebäp bolup biler.
IV. Motoryň ömrüne täsiri
Motory durnuksyz naprýaženiýeli ýa-da pes naprýaženiýeli gurşawda uzak wagtlap ulanmak onuň ömrüni ep-esli gysgaldar. Sebäbi naprýaženiýeniň peselmegi toguň ýokarlanmagyna, üýtgeýän momente, tizligiň peselmegine we netijeliligiň peselmegine getirýär, bularyň hemmesi motoryň içki gurluşyna we elektrik işine zyýan ýetirip biler. Mundan başga-da, ýylylyk öndürilişiniň artmagy motoryň izolýasiýa materiallarynyň könelme prosesini çaltlaşdyrar.
V. Garşylyk çäreleri
Motora naprýaženiýe peselmeginiň täsirini azaltmak üçin aşakdaky çäreleri görmek bolýar:
Elektrik üpjünçiligi ulgamyny optimizirläň: Elektrik ulgamynyň naprýaženiýesiniň durnuklylygyny üpjün ediň we motora täsir edip biljek naprýaženiýe üýtgemelerinden gaça duruň.
Degişli motorlary saýlaň: Taslamalaşdyranda we saýlanda, naprýaženiýe üýtgemeleriniň faktorlaryny doly göz öňünde tutuň we has giň naprýaženiýe uýgunlaşma diapazony bolan motorlary saýlaň.
Voltaž stabilizatorlaryny gurnaň: Voltažyň durnuklylygyny saklamak üçin motoryň giriş ujuna voltaj stabilizatorlaryny ýa-da regulýatorlaryny goşuň.
Hyzmaty we tehniki hyzmatyny güýçlendiriň: Mümkin bolan meseleleri derrew ýüze çykarmak we çözmek üçin motory yzygiderli barlaň we tehniki hyzmat ediň, şeýdip motoryň hyzmat möhletini uzaldyň.
Netijede, naprýaženiýe peselmeginiň motora täsiri köptaraply bolup, şol sanda tok, moment we tizlik, netijelilik we ýylylyk öndürilişindäki üýtgeşmeler, şeýle hem motoryň ömrüne täsiri bar. Şonuň üçin amaly ulanylyşlarda bu täsirleri ýeňilleşdirmek we motoryň howpsuz we durnukly işlemegini üpjün etmek üçin netijeli çäreler görülmelidir.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 18-nji iýuny